البته این گفته بدان معنی نیست که تاریخ سکونت و قدمت شهر خرم آباد  را از آن زمان به حساب بیاوریم . زیرا آثار بدست آمده از ، زندگی انسان غار نشین دوره های موسترین ، بارادوستی و زارزی در محل خرم آباد کنونی نمایانگر آنست ، که خرم آباد از دیر باز ( بین 50 تا 100 هزار سال پیش از میلاد ) مسکونی و یکی از نخستین سکونتگاههای انسان بوده .

 

« بنابر تاریخ گذاریهای از را آزمایش رادیو کربن در غار کنجی ( واقع در دره خرم آباد لرستان ) قدمت آثار از 40 تا 50 هزار سال است » (تاریخ ایران ، از زمان باستان تا امروز ، ص 25 ) .

 

فرانک هول - استاد دانشگاه رایس آمریکا - می نویسد : « بهترین اطلاعات ما راجع به سکونت و نحوه امرار  معاش انسانهای اواخر پلاستوسن {دوره چهارم زمین شناسی } مربوط به دره خرم آباد لرستان واقع در جنوب غربی ایران است . » ( دوره پیش از تاریخ در جنوب غربی ایران «لرستان» - ص 16 - 1967 )

 

« آثار خرم آباد حاکی از سکونت دامنه دار و مداومی در زاگرس هستند » ( همان ، ص 22)

 

« اقامتگاههای کشتار که به وسیله گروهی از شکارچیان برای یک یا دو روز اشغال می شده اند که بین 40 هزار تا 100 هزار سال قبل از میلاد مسیح مورد استفاده بوده اند .» ( همان ، ص 35)

 

فرانک هول در ادامه پژوهشهای خود « در دره خرم آباد به محل اردوگاههای شبانی که مربوط به 6000  تا 5800 سال پیش از میلاد مسیح » بوده اند ، دست یافته و نتیجه گرفته است که بین 45 هزار تا 38 هزرا سال پیش از این مردمانی غار نشین در این دره سکونت داشته اند که گاهی برای شکار غذایی اصلی خود کوچ می کرده اند .

 

با آنکه پیشتر گفته شد اطلاق نام خرم آباد به این شهر از قرن ششم هجری رواج یافت . اما شهر کنونی  خرم آباد برجای مانده ی شهرهای باستانی کهن دیگری است . و دیگر آثاری که از هزاره های پیش از میلا مسیح در این سرزمین به جای مانده اند حکایت از سکونت مستمر بشر در این منطقه و تأثیر این مردمان بر فرهنگ و تمدن ایران و جهان باستان دارند . نامور ترین و قدیمی ترین ساکنان و حکام این دیار و متمدن ترين مردم روزگار خويش که در این منطقه سکنی داشته اند کاسیتها (کاسیها ، كوسى ها) بوده اند .که پیشرفت ، قدرت و تمدن و فرهنگشان - بویژه مفرغهای منحصر به فرد بر جا مانده از ایشان - باعث اعجاب جهانیان شده است . رد پا و تاثیرات فرهنگی ی اين قوم را می توان از 5000 سال پیش از میلاد مسیح تا پایان حکومت اشکانیان و اواسط سلسله ی ساسانیان دنبال کرد . اما دوران طلایی این مردمان زمانی است که آغاز به در آميختن با عنصر بابلى نمودند و پس از آن سلطه ی نزدیک به شش قرن بر بابل داشتند . این دوره موازی بود با عصر برنز این مردمان . و به همین دلیل لرستان را « مهد تمدن مفرغ (برنز ) » نامیده اند .

اما در تواریخ نام عیلامیان به عنوان نخستین دولتی که به طور منظم بر لرستان حکومت کرده اند ثبت شده است .

 

ادامه دارد ...