دو نوشته با يک نامه
با درود فراوان
*******************
نوشته نخست :
پس از چندی تلاش پيگير و بی گسست دوستان گرامی بويژه سرور ابراهيم خدايی
هفته نامه اينترنتی لور
راه اندازی شد .
لور هفته نامه ای است که با رويکردی اجتماعی - فرهنگی به حوزه لرشناسی و لرپژوهی می پردازد .
بنا بر گفته خودشان . دست اندر کاران اين هفته نامه برآنند تا مرجعی برای لرشناسان و لرپژوهان بوجود اورند .
اميدورايم که در اين راه پيروز و سربلند باشند .
******************************
نوشته دوم :
برگرفته از لور
مقدمه ای بر باورها و آیینهای مرگ و سوگواری قوم لر
احد رستگار فرد
loorpm@yahoo.com
مرگ، ساختار قبرستانها و سنت‌هاي ديرينه عزاداري ، بخش ويژه‌اي از فرهنگ مردم لر زبان را به خود اختصاص داده است.
با وجود حركت نسبتا آرام سالهاي اخير اين مردمان به سوي مدرنيزه شدن و سعي آن بر عقب نماندن از قافله پيشرفت ، هنوز اين سنت‌ها تغيير چنداني نيافته است.
نگاهي به آداب و رسوم ، شکل قبرها ، اشعار حك شده بر روي سنگ نوشته‌هاي قبرها ، محل قرار گیری قبرستانها و ... بويژه در قبرستانهاي جوامع روستایی این مردمان ، نشاندهنده اين موضوع است .
مرگ در ميان مردم لر زبان پديده‌اي نيست كه متجددانه با آن برخورد شود و به سادگي قابل پذيرش باشد كه اين به علت وابستگي‌هاي عاطفي این مردمان است. گاه ایشان چنان از مردگان خویش سخن می گویند که گویا زنده و همراه و در کنار ایشان هستند .
در قبرستانها ، سنگ قبرها اغلب متناسب با شغل و در خور شان و مقام متوفي ساخته مي‌شد و بطور معمول پيشه مرده اعم از دامدار، شكارچي، تفنگچي و سواركار و ... با ابزار ويژه شغل وي ، مرسوم ترین نقش موجود بر روي سنگ قبرها است .
دربرخي قبرستانها می توان قبوری را دید که به گونه ای خاص و بسیار چشم گیر ساخته شده‌اند . گورهای که در درون اتاقكهاي با سقف مسطح و یا شيرواني ، جاي گرفته‌اند . بناهای یادبودی که آدمی را به یاد آتشکده های زردتشتیان می اندازد . میل ها و ستونهای بسیار بلندی که گاهی ارتفاع آنها به بیش از 3-4 متر می رسد . پیکره های زیبا و پر صلابت شیرهای سنگی و .... تنها اندکی از ظواهر و آن چیزی است که می توان در قبرستانهاي مناطق لر نشین دید
این فرهنگ غني ، آداب و رسوم فراوان و بسیار ويژه ای را برای مرگ و سوگواری تعریف کرده .
این مردمان حتی در گزینش محل دفن متوفی می کوشیده اند تا فرد درگذشته را در قبرستاني دفن نمایند كه متوفی و خانواده او به آن علاقه و دلبستگي‌هاي خاص خود را دارد .
مراسم عزاداري قوم لر همواره هزينه‌اي مساوي و يا حتي بيشتر از مراسم و سورهاي عروسي داشته و دارد.
مرگ افراد به سادگي برگزار نمي‌شود و مجالس متعدد تا چهل روز بدين مناسبت برگزار مي‌گردد.
هر مرد و زن لر بخصوص بزرگترها و ریش سفیدان در فهرست وظايف اجتماعي خود ، بايد يكي از برجسته‌ترين وظايفش را كه همان ديد و بازديدهاي مراسم عزاداري است، به نحو احسن انجام دهد و حق اين مسووليت خطير را به درستي ايفا كنند .
از ديرباز تاكنون نواختن موسیقی عزا ، که در زبان لري " چمرونه ، چپی ، شی ینی ، رارا ، طل چپ و ... " گفته می شود رسم ديرينه و پابرجايي مراسم سوگواری بوده و هست و همه با اين آهنگ ، به عزاداري مي پردازند.
رسم " كتل " بندی که در آن بدن اسب و یا اسبانی را به وسیله پارچه های به رنگ سیاه ، سبز ، سرخ و گاهی هم سفید پوش می کنند و برخی از ابزار متوفی را بر روی این اسبان قرار می دهند یکی دیگر ازآداب جالب این مراسم است .
فرهنگ مردمان لر برای سوگواری مردان و زنان هریک نیز ، تعاریف قوانین خاص خود را دارد . مراسمی همچون " شین ، شیونی ، پل بروو ، سرمووه ، مویه ، گيس بران و ... " را زنان انجام مي‌دهند . و مردان مراسمی همچون " رارا ، تز ، ترم برو ، خره مالی (گل مالی ) و ... " را بر عهده دارند .
مراسم عزاداري پر خرج مردمان لر که هماره با پرداخت هزينه‌هاي گزاف همراه بوده است ،باعث بوجود آمدن یکی دیگر از فرهنگهای همکاری این مردمان که هماره در اتحاد و هنوع دوستی شهره بوده اند گردیده است .
" پرسونه ، پرسی و .." که در آن افراد و خانوارهاي شركت‌كننده در مراسم سوگواری و تسلیت گویی هریک به فرا خور حال خویش ، پول ، اجناس و يا آذوقه ای بهمراه خود مي‌بردند و در اختيار خانواده متوفي قرار می دهند. این مردمان با حضوردر آيين‌هاي ترحيم و پرداخت مبالغي پول به خانواده‌هاي متوفي، به نوعي با آنها ابراز همدردي مي كنند.
با آنكه با گذشت زمان، برخي از اين سنت‌ها دستخوش تغييراتي شده است اما هسته اصلي اين سنت‌ها هنوز پابرجا است و هنوز مردان و زنان براي سبك كردن بار خانواده متوفي، آذوقه و يا هرآنچه را كه در چنته دارند ، با آنان قسمت مي‌كنند.
روشن كردن چراغ تاسه شبانه روز بر روي گورمرده شايد مهرباني بي‌شائبه‌اي باشد براي رفع ترس مرده‌اي كه تنها در گور خفته است.
مردم لر زبان در شب اول مرگ عزيز خود ، خيرات مي‌دهند و در اين شب و شب‌هايي كه ممكن است تا يك هفته به طول بكشد، عده زيادي از فاميل‌هاي درجه يك با آنها همدردي مي‌كنند.
آيين‌هاي تشييع جنازه، سوم، هفتم و چهلم مردگان از رسومي است كه از دير باز وجود داشته . اما اكنون به علت مشكلات فراواني كه براي خانواده‌هاي متوفي و فاميل ايجاد مي‌كند، كاهش يافته است.
زنان و مردان‌اين منطقه كه پيش از اين و پس از مرگ يكي از نزديكان، لباس سياه مي‌پوشيدند اكنون اين پوشش را كه گاهي يك سال ادامه مي‌يافت، كنار گذاشته‌اند زيرا در صورت تداوم اين امر و با توجه به افزايش جمعيت و مرگ و مير، هيچوقت نمي‌توانند لباس سياه را از خود جدا كنند.
آيين‌هاي سوم و هفتم وفات از رسومي است كه به دليل مشكلات زياد بويژه در مناطق شهری حذف شده است و عده‌اي نيز اكنون هزينه‌هاي آيين چهلم را صرف امور خير مي‌كنند.
در جوامع روستایی و عشایری هر خانوار عزادار براي برپايي آيين‌هاي ترحيم و پذيرايي ازمراجعه‌كنندگان چادر و سايبانهايي برپا مي‌كند كه بين يك هفته تا ۱۵روز با حضور اقوام و خويشاوندان، از ميهمانان خود پذيرايي مي‌كنند.
اما اين امر در محيطهاي شهري به دليل مشكلات مكان براي خانواده متوفي مشكلات زيادي به همراه دارد زيرا آنها مجبور هستند همزمان فضاهايي را براي حداقل ۵۰۰تا يك هزار نفر زن و مرد براي ۱۰تا ۱۵روز فراهم كنند.
همه و همه این مختصر که گفته آمد ، نشان از اعتقاد مردمان لر به دنياي پس از مرگ و زندگي دوباره است
شاد زييويد و سربلند هماره روزگاران
در پناه بزرگ اهورای خرد پرور